ဂ်ဴနီယာ မွတ္စုမ်ား

Yeah, this post is personal. I can’t hold my joy as I’ve successfully done my first Elective LSCS of elderly primid with bleech delivery. Of my 2 years of posting, this was the first case. I was assisted by specialist AS and the whole operation just took 50 mins that was a little longer than experienced one.

I’ve been in OG ward for nearly 2 months and I assisted many operations. This case was the 2nd case I’ve performed as a surgeon. My first case was laparotomy and left salpingectomy of left ruptured ectopic (tubal) pregnancy.

As there are increasing numbers of MSc students, house-surgeons and AS are getting less chance to perform operations. So. I please to have that case performed. Ths is essential skill for every doctor who will go and serve in rural areas, to manage emergency operations. I serve nearly 2 years of service and very soon will be posted anywhere rather than urban hospitals. I believe my hard-working will please my seniors and they will give me more chances to manage emergency operations which will make me a life saving doctor in rural areas.

ေခါင္းသည္ ခဲလံုးႀကီး ခ်ိတ္ဆြဲထားသလို ေလးလံလွသည္။ မ်က္ခြံမ်ားသည္ ေထာက္မမႈမဲ့ေသာ ေညာင္ကိုင္းမ်ားကဲ့သို႔ ေအာက္သို႔ တဲြက်ေနသည္။ ခ်ာခ်ာလည္ေနေသာ အေတြးမ်ားက ငါဘယ္ေရာက္ေနလဲ ဆုိတာကို မနည္း စဥ္းစားေနရသည္။ ဘယ္လို အိပ္ရာေပၚ ေရာက္ခဲ့လဲ ဆိုတာ ေတြးမရ။ အခ်ိန္ဘယ္ေလာက္လဲ၊ ဒါဘယ္ေန႔လဲ၊ ငါဘာလုပ္မလုိ႔လဲ။

နာရီကို လွမ္းၾကည့္ေတာ့ ည ဆယ္နာရီ။ ရင္ေခါင္းတစ္ခုလံုးသည္ မီးစျဖင့္ ထုိးထားသလို ပူလွသည္။ အိပ္ရာေဘးရွိ ေရတေကာင္းဆီ လက္လွမ္းရသည္ကပင္ ပင္ပန္းလြန္းလွသည္။ ေရသည္ ေအးျမစြာျဖင့္ ဗုိက္ထဲသို႔ စီးဆင္းသြားသည္။ ေခါင္းလည္း အနည္းငယ္ ၾကည္လင္လာသည္။ ဘာမွ မစားရေသးတာ သတိရသည္။ ညတာဝန္ခ်ိန္ ကုန္ဆံုး၍ အိမ္ျပန္လာကတည္းက ဘာမွ မစားရေသး၊ ေရခ်ဳိးၿပီး အိပ္ေပ်ာ္သြားခဲ့တာပဲ။ ညကား တိတ္တိတ္ဆိတ္ဆိတ္ပင္၊ အိမ္ကလူေတြေတာ့ ကိုရီးယားကား ၾကည့္တုန္းထင္သည္။ ထၿပီး ထမင္းစားသင့္ေနမွန္းသိေသာ္လည္း အိပ္ခ်င္စိတ္ေၾကာင့္ ခ်က္ခ်င္းထမရေသး။ ကိုယ္လက္ေတြက ကိုက္ခဲလြန္းလွသည္။ ျပန္စဥ္းစားေတာ့ မေန႕က အေရးေပၚ ခြဲစိတ္မႈကပဲ ငါးေယာက္ရွိသည္။ ေသြးညွီနံ႔က ခုခ်ိန္ထိ ႏွာေခါင္းဝ မွာ ရေနတုန္း။ အကုန္ေအာင္ျမင္တာကို ျပန္ေတြးမိေတာ့လည္း ေက်နပ္သလို ခံစားရသည္။

မျဖစ္ေသးပါဘူး။ တခုခုေတာ့ စားမွ။ ပူေနေသာ ရင္ႏွင့္ တခ်က္တခ်က္ ေအာင့္ေသာဗုိက္က အရင္တခါ အစာအိမ္ေရာင္၍ သံုးရက္ေလာက္ ဒုကၡေရာက္တာကို ျပန္သတိရေစသည္။ အဲဒီတုန္းကလည္း အလုပ္မ်ားလို႔ အစားေနာက္က်တာ သံုးရက္ေလာက္ ေတာ္ေတာ္ခံရသည္။ ထမင္းစားခန္း ဆင္းမည္ ျပင္ၿပီးမွ က်န္ပါဦးမလား ဟုေတြးမိသည္။ စည္းစနစ္ ႀကီးေသာ အေမက ဒီအခ်ိန္ဆို အုိးေတြ ေဆးၿပီးေလာက္ၿပီ ထင္သည္။ ေရခဲေသတၱာကို ဖြင့္ကာ အေအးဗူးတစ္ဗူးထုတ္လုိက္သည္။ ၿပီးေတာ့ ဖီးၾကမ္းငွက္ေပ်ာသီး တစ္လံုးကို အေအးႏွင့္ ေမ်ာခ်လုိက္သည္။ ရင္ပူတာေရာ၊ ဗိုက္ေအာင့္တာေရာ အနည္းငယ္ သက္သာသြားဟန္ ရွိသည္။

ကြန္ပ်ဴတာကို လွမ္းၾကည့္ေတာ့ modem က လင့္ခ္ မီး လင္းေနတာေတြ႕သည္။ သံုးရင္ေကာင္းမလား စဥ္းစားသည္။ ဘေလာ့ဂ္မွာ က်န္းမာေရး ပို႔စ္ေတြ တင္ဖို႔ စာေတြ စုရဦးမည္ဟု ေတြးမိျပန္သည္။ မနက္ျဖန္လည္း ၂၄ နာရီ ျပန္ဆင္းရဦးမည္။ စာေမးပြဲ ေျဖဖို႔ က်က္ရန္စာအုပ္ကိုင္တဲ့ဘက္ကိုလည္း မေရာက္ေသး။ ေတြးရင္း ရင္ေမာလာျပန္သည္။ အိပ္ယာေပၚ ျပန္လဲွ၍ ေတာင္ေတာင္ အီအီ စဥ္းစားေနရင္းနဲ႔ပဲ ေလးက်လာတဲ့ မ်က္ခြံေတြေအာက္မွာ ျပန္အိပ္ေပ်ာ္သြားျပန္ေလသည္။

ဒီေန႔ ေဆး႐ံုမွာ နည္းနည္း စိတ္ညစ္သြားရတယ္။ အလုပ္သင္ ညီမငယ္ တစ္ေယာက္နဲ႔ အဆင္မေျပ ျဖစ္တာပါ။

ျဖစ္ပံုက ဒီလို။

ညက အင္တာနက္ တက္တာ မ်ားသြားေတာ့ မနက္က်ေတာ့ ေခါင္းမၾကည္ဘူး ျဖစ္ေနတယ္။ အလုပ္မ်ားေတာ့ ေကာ္ဖီလည္း မေသာက္မိလိုက္ဘူး။ Ward round လိုက္ၿပီး station ျပန္ေရာက္ေတာ့ အဲဒီ ညီမက အကို blood check ရမယ္လို႔ ေျပာတယ္။ အမွန္ေတာ့ blood check ဖို႔ဆိုရင္ patient’s chart, blood bag and blood issue form သံုးခု ေပၚမွာ လက္မွတ္ထိုးရတယ္။ အဲဒါေတြကို ယူလာေပးရင္ ၾကည့္ၿပီး လက္မွတ္ထုိး႐ံုပဲ။ ျဖစ္ခ်င္ေတာ့ သူကလည္း ယူမေပးဘူး။ ခါတိုင္းဆိုရင္ေတာ့ သာသာၾကည္ၾကည္ပဲ ေျပာဆိုယူခိုင္းၿပီး လုပ္လုိက္တာပဲ။ ဒီေန႔ေတာ့ စိတ္တိုသြားမိတယ္။ ဒါနဲ႔ သူယူလာေပးမလားလို႔ ေစာင့္တယ္။ သူကလည္း ေအးေအးေဆးေဆးပဲ။ မသိသလို ေနတယ္။ ပိုစိတ္တိုလာတာနဲ႔ နည္းနည္း ဆူလုိက္မိတယ္။ စကားလံုးသံုးတာလည္း နည္းနည္းေတာ့ ႐ုိင္းသြားတယ္။ “ကိုယ့္အဆင့္ ကိုယ္မသိဘူး” လို႔ သံုးလုိက္မိတယ္။ သူလည္း မ်က္ႏွာပ်က္သြားတယ္။ က်ေနာ္လည္း စိတ္မေကာင္းဘူး။

ေသခ်ာျပန္စဥ္းစားေတာ့လည္း ဒါ မျဖစ္သင့္တာပဲ။ က်ေနာ့္လို အႀကီးတစ္ေယာက္အေနနဲ႔ ဆူဖို႔က လြယ္ပါတယ္။ ဆူလို႔လည္း ရတာပဲ။ ဒါေပမယ့္ ဆူလိုက္ေတာ့ ေျဖရွင္းသလိုလဲ မျဖစ္ဘူး။ ျဖစ္သင့္တာက သူ႕ကို ေသခ်ာေအးေအးေဆးေဆး ေျပာရမွာ။ သူကလည္း ဒီလုိ ရည္ရြယ္တာ ဟုတ္ခ်င္မွ ဟုတ္မွာေလ။ အဲဒါကို ကိုယ္က ပါဝါျပလုိက္သလို ျဖစ္သြားတယ္။ ကိုယ့္ကို သူမ်ားဒီလိုလုပ္လည္း ကိုယ္ေက်နပ္မွာ မဟုတ္ဘူးေလ။

ဒါနဲ႔ပဲ ျပန္ေခ်ာ့ေမာ့ ေျပာရတယ္။ ဟုတ္တယ္။ သူတို႔က သင္ယူဆဲ အခ်ိန္။ စိတ္ထဲမွာ အႀကီးေတြက မတရားဘူးထင္သြားရင္ တစ္သက္လံုး အလုပ္လုပ္ရာမွာ ဒဏ္ျဖစ္သြားႏုိင္တယ္။ အႀကီးဆိုတာ အငယ္ရဲ့ စံျပ ျဖစ္ေနမွ သူတို႔ အႀကီး ျဖစ္လာတဲ့ အခါ အငယ္ေတြရဲ့ စံျပ ျပန္ျဖစ္မွာ မဟုတ္လား။

လူေကာင္း ျဖစ္ခ်င္ရင္ေတာ့ ကိုယ္ယံုတဲ့ တရားကို ကိုယ္ အၿမဲ က်င့္သံုးဖုိ႔ လုိမယ္ေလ …………..

ေဟာက္စ္ဆာဂ်င္ေတြ ႐ိုးေကာ(roll call) ေခၚမယ္ေဟ့။

ပတ္ဝန္းက်င္သည္ တမုဟုတ္ခ်င္း ေျပာင္းလဲသြားသည္။ အခုေလးတင္ လူသူကင္းမဲ့ေနေသာ စေတရွင္(station) (ဘူတာ႐ံု မဟုတ္ပါ။ တာဝန္က် ဆရာဝန္ ဆရာမမ်ား ထုိင္ရာေနရာ ျဖစ္သည္။) သည္ အလုပ္သင္ ဆရာဝန္ ညီငယ္၊ ညီမငယ္မ်ားျဖင့္ ျပည့္သြားသည္။ ျပည့္မွာေပါ့။ သူတို႔ အေဆာင္တစ္ခုမွာ တာဝန္က်က ၄၀ နီးပါးရွိသည္။

႐ုိးေကာလ္ ေခၚမွ ျပည့္တယ္ဆိုေတာ့ က်န္တဲ့ အခ်ိန္ေရာ။ အမ်ားစုသည္ နားေနေဆာင္ အခန္းထဲတြင္ ေနေနၾကျခင္း ျဖစ္သည္။ အခ်ိဳ႕လည္း စာဖတ္၊ တခ်ိဳ႕လည္း စကားစျမည္ေျပာ၊ တခ်ဳိ႕လည္း လဲေလ်ာင္း အနားယူၾကသည္။

က်ေနာ့္ကို စကားမ်ားသည္ဟု သူတို႔က ဆုိၾကသည္။ အလုပ္ၿပီး၍ အခန္းထဲမွာ အနားယူတာ အျပစ္လားဟု ေျပာၾကသည္။ ordinary ျဖစ္၍ changes (ေန႕စဥ္ ေျပာင္းလဲမႈမ်ား) ေဆာင္ရြက္ၿပီးလွ်င္ သူတို႔ အလုပ္ၿပီးၿပီဟု ထင္ၾကသည္။ ဆရာ လုပ္တာ၊ အျပစ္ သက္သက္ ရွာတာဟု စြပ္စြဲၾကသည္။

…………………………

က်ေနာ္ အလုပ္သင္ဆရာဝန္ဘဝက အေဆာင္ တစ္ခုလွ်င္ ၉ ေယာက္ ၁၀ ေယာက္သာ ဆင္းရေလ့ရွိသည္။ ordinary သမားက ၂၄နာရီ တာဝန္က်သူမ်ားကို မနက္ ရွစ္နာရီမွ ညေန ေလးနာရီ အတြင္း ကူညီၾကသည္။ ဒါ ဂ်ဴတီသမား တာဝန္ဟူ၍ တြက္ကပ္သူမွာ အနည္းငယ္သာ ရွိေပလိမ့္မည္။

က်ေနာ္တို႔ အလုပ္သင္ဆရာဝန္ ဘဝမွာ ပညာရပ္ တစ္ခုစီတြင္ သံုးလသာ အခ်ိန္ရသည္ ျဖစ္ရာ ေရာဂါမ်ား၊ ပညာမ်ား မေတြ႕လုိက္ရ မတတ္လုိက္ရမွာ အလြန္စိုးရိမ္ေလသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေန႔ခင္းဘက္ဆိုလွ်င္ အသစ္တက္လာေသာ လူနာမ်ားကို ဝုိင္း စမ္းသပ္ေလ့ရွိသည္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ changes မ်ားလုပ္ၿပီးခ်ိန္မ်ားသည္ ႀကိဳးခ်ည္က်င့္ခ်ိန္၊ စာ အျငင္းအခုန္လုပ္ခ်ိန္ မ်ားပင္ ျဖစ္သည္။ ခြဲစိတ္ခန္း ဝင္ရလွ်င္လည္း လက္ေထာက္အျဖစ္ ဝင္ရသည္ ျဖစ္ေစ၊ မဝင္ရသည္ ျဖစ္ေစ မပ်က္မကြက္ ဝင္ၾကည့္ၾကသည္။ မသိတာရွိလွ်င္ အခ်င္းခ်င္းေမး၊ အၾကီးမ်ားကို ေမးျဖင့္ ေလ့လာရသည္။ ဒါေတာင္မွ ထုိသံုးလအတြင္း ေရာဂါေပါင္းစံု ကို မျမင္ဖူး၊ မကုဖူးႏုိင္သည္မွာ အေသအခ်ာပင္ ျဖစ္သည္။

အလုပ္သင္ဆရာဝန္ဘဝသည္ သင္ယူဆဲကာလ ျဖစ္သည္။ ထိုအခ်ိန္တြင္ မသိမတတ္ဟုေသာ အေျခအေနကို အႀကီးမ်ားက နားလည္၍ ရွင္းျပေလ့ ရွိၾကသည္။ အလုပ္ဝင္၍ လက္ေထာက္ဆရာဝန္ျဖစ္လွ်င္ မည္သူမွ် ထုိကဲ့သို႔ ရွင္းျပေတာ့မည္ မဟုတ္ပါ။ အေျခခံ သေဘာ တရားမ်ားကို နားလည္ၿပီးၿပီ ဟုယူဆကာ တာဝန္ခ်ထားေတာ့မည္ ျဖစ္သည္။

က်ေနာ္တို႔ ပိုေတာ္သည္၊ ပိုႀကိဳးစားသည္ ဟု ဂုဏ္ယူေနျခင္း မဟုတ္ပါ။ ယိုယြင္းလာသည္ ထင္ေသာ အေျခအေနတစ္ခုကို သတိထားမိေနျခင္းသာ ျဖစ္သည္။ က်ေနာ္တုိ႔သည္ ဆရာဝန္မ်ားျဖစ္သည္။ က်ေနာ္တို႔ လက္ထဲတြင္ သူတစ္ပါးတုိ႔၏ အသက္မ်ား ရွိေနသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ က်ေနာ္တို႔သည္ ႀကီးေလးေသာ တာဝန္မ်ားကို ထမ္းေနရျခင္း ျဖစ္သည္။ ထုိက္တန္ေသာ ရလာဒ္ ရသည္ ျဖစ္ေစ မရသည္ ျဖစ္ေစ က်ေနာ္တို႔ကို ယံုၾကည္၍ အပ္ထားေသာ လူမ်ားအတြက္ က်ေနာ္တို႔ သည္ ထုိက္တန္ေၾကာင္း ျပရေပလိမ့္မည္။ ထို႔အတြက္ က်ေနာ့္ ညီငယ္၊ ညီမငယ္မ်ားသည္ ကိုယ့္အလုပ္ကို ဂုဏ္ယူ၍ အေလးထားေသာ အလုပ္သင္ဆရာဝန္မ်ား ျဖစ္ေၾကာင္း သက္ေသျပၾကလိမ့္မည္ဟု က်ေနာ္ ေမွ်ာ္လင့္ေနပါသည္။

ဒီေန႔ ေဆးခန္းမွာ လူနာမ်ားတယ္။ ဂ်ဴနီယာလည္း ေခၽြးေတြရႊဲလို႔။ မီးမလာေတာ့ ပန္ကာေလးေတြလည္း အလွျပ ပစၥည္းေတြလိုပဲ။ ဦးပဇင္းေတြ၊ ကိုရင္ေတြ အရင္တင္လိုက္တယ္။ သူတို႔ကို အခမဲ့ ကုေပးတာ၊ ကုသိုလ္ျပဳတာေပါ့ေလ။ သီလရွင္ေတြ လည္း အတူတူပဲ။ တခါတေလ သက္ႀကီး ရြယ္အိုေတြလည္း အိမ္သူအိမ္သား မရွိဘူး၊ ႏြမ္းပါးတယ္ ဆိုရင္ အခမဲ့ပဲ။ ဒါ ေဆးခန္းစထုိင္ကတည္းက။ ကိုယ္က ဗုဒၶဘာသာဝင္ေလ။

ဒီလိုနဲ႔ လူနာေတြၾကည့္ရင္း အသက္ ၂၀ ပဲ ရွိေသးတဲ့ လူနာတစ္ေယာက္ အလွည့္ ေရာက္လာတယ္။ ဖ်ားတာက ၃ရက္၊ ေဆး စပ္ေသာက္ေနတယ္၊ ယခင္ က်န္းမာ၊ အခုေလာေလာဆယ္ ကုိယ္လက္ ကိုက္ခဲေနတယ္၊ မူးခ်င္တယ္။ အန္ခ်င္တယ္။ဆီး၊ ဝမ္း ပံုမွန္။ မတည့္ေသာ ေဆးမရွိ။ ေသြးေပါင္ခ်ိန္တုိင္းၾကည့္ေတာ့ ၉၀-၆၀။

အုိေက။ ဓါတ္ဆားရည္ေသာက္။

အေၾကာေဆး သြင္းခ်င္လို႔ပါ ဆရာ။

အစားစားႏုိင္တယ္မလား။ ဓါတ္ဆားရည္ေသာက္ရင္ ျပန္တက္လာလိမ့္မယ္။

ထုိးေပးပါဆရာရယ္။

အင္းေလ။ ဒါဆိုလည္း ထိုးေပးမယ္။ ဘားပလက္စ္ (burplex) တည့္လား။

တည့္တယ္ ဆရာ။ အရင္လည္း ထုိးေနက်ပဲ။

ဂ်ဴနီယာလည္း 50% ဂလူးကို႔စ္ကို ထံုးစံအတုိင္း ဘားပလက္စ္ ထိုးေဆးျဖင့္ ထုိးေပးသည္။ ပထမ အခ်က္ ေသြးေၾကာေပါက္သြားသည္။ နာလုိက္တာလို႔ ညည္းသည္။ နည္းနည္း ေဖာင္းသြားသည္။

ေနာက္အေၾကာတစ္ေၾကာ ရွာၿပီး ထုိးသည္။

အိုေက … ကဲ အေရွ႕မွာ ေဆးယူသြားလိုက္။

ဂ်ဴနီယာ လူနာ ဆက္ၾကည့္ေနသည္။

ဟာ၊ လဲၿပီ ဆရာ။

ခုနက လူနာ ခံုေပၚက ျပဳတ္က်ျခင္းျဖစ္သည္။ ေခၽြးေစးေတြ ျပန္လို႔။ ေသြးေပါင္က ထပ္က်သြားသည္။ 60/ palpable။ စဥ္းစားရၿပီ။ ေဆးမတည့္၍ ေသြးလန္႕ျခင္းလား၊ နာက်င္၍ ေသြးလန္႔ျခင္းလား။

လုပ္စရာ ရွိတာလည္း ခ်က္ခ်င္းလုပ္မွ။ cannula (ေသြးေၾကာ ေဆးသြင္းပိုက္) ထည့္ normal saline ကို အျမန္သြင္း၊ တဖက္ကလည္း hydrocortisone 100 mg ကို stat dose ထိုးခ်လိုက္သည္။ အသက္႐ွဴတာက ပုံမွန္။ ေသြးခုန္ႏႈန္းက တစ္မိနစ္ကို ၉၆။ vital signs (အေရးႀကီး လကၡဏာမ်ား) အကုန္ေကာင္းသည္။ ေသြးေပါင္ခ်ိန္က ခ်က္ခ်င္း ၉၀-၆၀ ကို ျပန္တက္လာသည္။ အိုေက၊ လူနာကို အနားက ခုတင္တစ္ခုမွာ တင္ထားရင္း က်န္လူနာေတြ ဆက္ၾကည့္ရသည္။ ခ်ိတ္ထားတဲ့ ပုလင္းကုန္သြားေတာ့လည္း ေသြးေပါင္ခ်ိန္က ၁၀၀-၇၀၊ ေသြးခုန္ႏႈန္းက တစ္မိနစ္ကို ၇၂၊ က်န္တဲ့ လကၡဏာေတြ ေကာင္းတယ္။အခုမွ ဟင္းခ်ႏုိင္သည္။

လူနာက ဖ်ားတာ ၅ရက္မွာ ေကာ္ဖီနည္းနည္း ေပါင္မုန္႔နည္းနည္းက လြဲ၍ ဘာမွ မစားဟုဆိုသည္။ ေဆးစပ္ေသာက္ေတာ့ တခ်ဳိ႕ ေဆးဆုိင္က ပိုးသတ္ေဆး ခပ္ျပင္းျပင္းထည့္ေပးလုိက္ဟန္တူသည္။ လူနာက ေတာ္ေတာ္ အားနည္းေနသည္။ ဂ်ဴနီယာကလည္း ပထမ တစ္ခ်က္ ေဆးထုိးစဥ္ အေၾကာေပါက္ၿပီး အေရျပားေအာက္ေရာက္သြားရာ ေတာ္ေတာ္နာသြားသည္။ အဲဒီမွာ pain shock ရသြားျခင္း ျဖစ္သည္။

တျခား မွာစရာရွိတာေတြ ( တစ္ခုခုျဖစ္ရင္ ျပန္ျပဖို႔၊ အိမ္ေရာက္ရင္ တစ္ခုခုစားဖုိ႔။ ေဆးေသာက္ၿပီးရင္ အိပ္ရန္ စသည္ျဖင့္) မွာၿပီး ျပန္လႊတ္လိုက္သည္။ ဂ်ဴနီယာလည္း ႏြမ္းနယ္ က်န္ခဲ့သည္။ ဆရာဝန္ျဖစ္ရ တယ္မလြယ္ပါလား …….